İkaleye ilişkin mevzuat ve örnek yargı kararları

Ne tek başına ‘çalışanın isteğiyle’, ne de tek başına ‘işverenin isteğiyle’ gerçekleşmeyip, üçüncü bir yolla da çalışanla işverenin yolları ayrılabiliyor. Çalışan istifa etmiyor, işveren işten çıkarmıyor, ‘Karşılıklı anlaşılarak iş sözleşmesi sonlanıyor.’ Bu üçüncü yöntemle de; yani ikale sözleşmesi imzalanarak da, çalışan ve işveren anlaşarak, iş sözleşmesine son verebiliyor.

Aslında İş Kanunu’nda ‘ikale’ sözleşmesinden bahsedilmiyor. Yargıtay kararlarında ikalenin kriterlerini görüyoruz.

Gelir Vergisi mevzuatında da yakın bir zaman öncesine kadar ‘ikale’ geçmiyordu. (GVK MD. 25, MD. 61 ve Geçici Madde 89’da artık ikaleden bahsediliyor.)

Gerek İş Yasası kapsamında örnek Yargıtay Kararlarına, gerek Gelir Vergisi mevzuatındaki (yasa maddesi ve tebliğ) aşağıdaki dosyalardan ulaşılabilir.

Ayrıca;  Gelir İdaresi Başkanlığı, 19 Şubat 2019 tarihli duyurusunda; iade başvurusunun internet üzerinden yapılabileceği de belirtilmiştir.


Büyük Mükellefler Vergi Dairesi’nin Sık Sorulan Sorulara Cevapları… (http://www.bmvdb.gov.tr/sites/ikale-islemleri-hakkinda-sik-sorulan-sorular. Yayın Tarihi: 2/8/2019 )

İKALE KONULU SIK SORULAN SORULAR

Soru 1 : Ayrıldığım işyerinden ikale sözleşmesi kapsamında çalıştığım dönemlere ilişkin olarak tarafıma izin, mesai, prim, bonus, ihbar ikramiyesi, kıdem tazminatı ödemeleri yapıldı. Bu ödemelerden kesilen vergilerin iadesini alabilir miyim?

Cevap 1 : 27/3/2018 tarihinden önce karşılıklı sonlandırma sözleşmesi veya ikale sözleşmesi kapsamında ödenen tazminatlar, iş kaybı tazminatları, iş sonu tazminatları, iş güvencesi tazminatları, bonus ödemesi, hizmet ödülü, prim ve ek ödeme gibi çeşitli adlar altında ödenen ek tazminatlar üzerinden kesilen gelir vergisi, hizmet erbabının düzeltme zamanaşımı süresi içerisinde tarha yetkili vergi dairelerine başvurması üzerine red ve iade edilecektir.

Ancak izin, mesai, ihbar ikramiyesi ve işten ayrılış tarihi öncesi hizmetle bağlantılı olarak ödenen performans primi v.b. ödemeler ücret kapsamında değerlendirileceğinden bunlardan yapılan gelir vergisi kesintileri iade edilmeyecektir.

Bununla birlikte  kıdem tazminatı ilgili mevzuatı çerçevesinde istisna kapsamında olduğundan vergi kesintisi de söz konusu olmayacağından Gelir Vergisi Kanunu Geçici 89 uncu maddesi kapsamında değerlendirilmeyecektir.

Soru 2 : İkale sözleşmesi kapsamında yapılan ödemeden kesilen verginin iadesini  almak için nereye müracaat etmeliyim?

Cevap 2 : Çalıştığınız işyerinin (sorumlu sıfatıyla) ücretlerinizden kestiği (tevkif ettiği) vergileri beyan ederek ödediği, muhtasar yönünden bağlı bulunduğu tarha yetkili vergi dairesine müracaat etmelisiniz. Çalıştığınız yer şube olup gelir vergisi stopaj yönünden merkezden ayrı bir vergi dairesine bağlı ise, şubenin bağlı olduğu bu vergi dairesine başvurmanız gerekmektedir.

Soru 3 : 31.12.2013 tarihinde ayrıldığım işyerinden tarafıma ikale sözleşmesi kapsamında yapılan ödemeden kesilen verginin iadesini  alabilir miyim?

Cevap 3 : 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 114 ve 126 ıncı maddeleri gereğince; 31.12.2013 ve öncesi dönemler için 5 yıllık zamanaşımı süresi geçmiş olduğundan söz konusu tarih ve öncesine ilişkin kesilen vergilerin iadesi mümkün bulunmamaktadır. 2014 yılı için de anılan düzeltme zamanaşımı hükümleri çerçevesinde 31.12.2019 tarihine kadar başvuru yapılması gerekmektedir.

Soru 4 : 28.03.2018 tarihinde ayrıldığım işyerinden tarafıma ikale sözleşmesi kapsamında yapılan ödemeden kesilen verginin iadesini  alabilir miyim?

Cevap 4 : Gelir Vergisi Kanunu Geçici 89 uncu maddesine istinaden yapılacak vergi iadeleri; 27/3/2018 tarihinden önce karşılıklı sonlandırma sözleşmesi ve ikale sözleşmesi gibi sözleşmeler kapsamında ödenen tazminatlar, iş kaybı tazminatları, iş sonu tazminatları, iş güvencesi tazminatları, bonus ödemesi, hizmet ödülü, ek ödeme gibi çeşitli adlar altında yapılan ve ek tazminat niteliğinde olan ödemelerden kesilen gelir vergisiyle sınırlı bulunduğundan 28.03.2018 ve sonraki tarihlerde yapılan ödemelerden kesilen vergilerin, Gelir Vergisi Kanununun 61 inci maddesi uyarınca ücret olarak kabul edilmeleri nedeniyle, iadesi mümkün bulunmamaktadır.

Soru 5 : Çalıştığım işyerinden emekli olmak üzere ikale sözleşmesi imzalayarak ayrıldım, ikale kapsamında tarafıma yapılan ödemeden kesilen gelir vergisini iade alabilir miyim?

Cevap 5 : Emekli olmak suretiyle işten ayrılan hizmet erbabına yapılan ek ödemeler, işveren tarafından işsiz kalması nedeniyle yapılan bir ödeme olmayıp, emekliye ayrılması nedeniyle ödenen emekli ikramiyesi niteliğinde olduğundan, bu ödemelerin, Gelir Vergisi Kanununun geçici 89 uncu maddesinde belirtilen ödemeler kapsamında değerlendirilmesi ve bu ödemeler üzerinden yapılan gelir vergisi kesintisinin iadesi mümkün değildir.

Soru 6 : İkale ödemesinden kesilen verginin iadesi için daha evvel dava konusu yaptım ve yargı süreci devam etmektedir. Son düzenleme ile tekrar müracaat edersem iademi alabilir miyim?

Cevap 6 : 213 sayılı Kanunda düzenlenen düzeltme zamanaşımı süresi içerisinde düzeltme başvurusunda bulunmuş ve düzeltme talebi kabul edilmediği için dava açmış olan hizmet erbabının, mahkemelerde ihtilafı devam eden (henüz kesinleşmeyen) davalarından feragat etmeleri ve buna ilişkin ilgili mahkemeden feragat ettiklerini gösterir şerhli dilekçe örneğini veya bu belge temin edilemediği takdirde mahkemenin feragat nedeniyle davanın reddine dair vereceği karar örneğini, tarha yetkili vergi dairesine ibraz etmeleri kaydıyla gerekli iade işlemleri değerlendirilerek yapılabilecektir. Aksi durumda iade başvuruları reddedilecektir.

           

Soru 7 : Gelir Vergisi Kanunu Geçici 89 uncu maddesine istinaden yapmış olduğum müracaatıma binaen vergi dairesince yapılan iade sonrası bu iade ile ilgili olarak dava açabilir miyim?

Cevap 7 : Düzeltme talepleri üzerine red ve iade işlemlerinin yapılabilmesi için bu iade işlemlerine ilişkin dava açılmaması şarttır. Vergi dairesince iade işlemi yapıldıktan sonra her ne sebeple olursa olsun bu iade işleminden dolayı dava açılması halinde, yapılmış olan iade haksız iade kapsamında değerlendirilecek ve iade edilen tutarlar ceza ve faiz uygulanmak suretiyle geri alınacaktır.

Soru 8 :  İkale sözleşmesi kapsamında kesilen vergimin iadesi için interaktif vergi dairesinden müracaat ettim. Kontrol ettiğimde “işlem sonlandı” uyarısı görüyorum, bu ifade iademin yapıldığı/yapılacağı anlamına mı geliyor?

Cevap 8 : İnteraktif vergi dairesinden yapılan müracaat sonrası talep ilgili vergi dairesi kayıtlarına sistem tarafından aktarılmaktadır “işlem sonlandı” uyarısı bu işlem sonrası talebin ilgili vergi dairesi kayıtlarına intikal ettiğini göstermekte olup sonraki süreçte vergi dairesi bu talebi ayrıca değerlendirmeye almaktadır. Haliyle bu sürecin takibi sistem üzerinden mümkün bulunmamaktadır. Talebin reddi veya herhangi bir eksik belge bilgi olması halinde ilgili vergi dairesince yazılı olarak müracaat sahiplerine dönüş yapılmaktadır.

Soru 9 : İş yerinden İkale Sözleşmesi imzalamadan, iş akdimin fesh edilmesi nedeni ile ayrıldım. Adıma düzenlenen ücret bordrosunda görünen ek tazminat ödemesi hesabıma yattı. Bu ek tazminat tutarı üzerinden kesilen gelir vergisini Gelir Vergisi Kanunu’nun geçici 89. maddesi kapsamında  iade alabilir miyim?

Cevap 9 : Fesihname (iş sözleşmesinin süresinden önce feshedilmesi durumunda ödenen ceza ve tazminatlar hariç), ibraname, sulhname ve benzeri sözleşme ve belgelere istinaden iş sözleşmeleri sona eren çalışanlara, iş akitlerinin sonlandırılması nedeniyle Gelir Vergisi Kanunun geçici 89 uncu maddesinde belirtilen nitelikte ek tazminat ödemeleri yapılmış olması halinde, bu ödemeler üzerinden kesilen gelir vergisinin de iadesi mümkündür.

(Söz konusu sözleşme ve belgelerden yapılan ödemenin içeriği ve mahiyetinin anlaşılamadığı durumlarda, başvuru sahibi, vekili veya işvereninden ilave bilgi ve belge istenebileceği tabiidir.)

Ayrıca bazı işverenler tarafından istifa etmek suretiyle işten ayrılan hizmet erbabına, ikale sözleşmesi ve benzeri bir sözleşme düzenlenmeden kıdem tazminatı ve ihbar tazminatlarıyla birlikte değişik adlarda ek ödemeler yapılabilmektedir. Dolayısıyla, bu şekilde işten ayrılan personele yapılan ek ödemenin, geçmişe yönelik işçilik alacakları karşılığı yapılan bir ödeme olmadığının ve Gelir Vergisi Kanununun geçici 89 uncu maddesinde belirtilen nitelikte bir ek tazminat ödemesi olduğunun işverenden alınan yazı ve belgelerle tereddüte mahal bırakmayacak şekilde tevsik edilmesi ve ispatlanması şartıyla ek ödemeler üzerinden kesilen vergilerle ilgili olarak iade talepleri de değerlendirilmektedir.

Soru 10 :  Vermiş olduğum dilekçemin işlem aşamaları hakkında telefonla bilgi almak amacıyla  sürekli arama yapmama rağmen telefon  görüşmesi sağlayamıyorum. Neden?

Cevap 10 : Gelir Vergisi Kanunu Geçici 89. maddesi kapsamında İkale başvurularının başladığı 15 Şubat 2019 tarihinden bugüne değin yaklaşık 20 bin’in üzerinde, toplamda da 27 bin civarında müracaat olması nedeniyle konuyla ilgili ( bilgi isteme/ işlemin akıbeti/ başvuru evrakının ulaşıp ulaşmadığı vs…) Başkanlığımıza her gün gelen çok sayıda telefon personellerimiz tarafından, mevcut imkanlar dahilinde, bekletilmeksizin cevaplandırılmaya çalışılmakta olup, başvuran vatandaşların bilgilendirilmesi hususunda gerekli hassasiyet gösterilmektedir.

Talep edilen iadenin ne zaman alınabileceği ve aşamaları hakkında ise telefon ile bilgi verilememektedir.

Soru 11 :  Gönderdiğim evraklarım tam mı? (Her hangi bir eksiklik var mı?)

Cevap 11 : 15.02.2019 tarihli duyurumuzda ( http://www.bmvdb.gov.tr/sites/ikale-islemleri-vergi-iadesi-ile-ilgili-duyuru ) dilekçe içeriği ile teslim edilmesi gereken evraklar hakkında detaylı bilgi verilmiştir. Teslim etmiş olduğunuz evrakların eksik olup olmadığını söz konusu duyurumuzdan kontrol ve teyit edebilirsiniz.


İkaleye İlişkin Gelir Vergisi Mevzuatı için TIKLAYINIZ

İkaleye İlişkin Örnek YARGITAY Kararları için TIKLAYINIZ